Pełniący funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich Adam Bodnar złożył skargi do pięciu wojewódzkich sądów administracyjnych, w których oskarża o złamanie prawa polskie samorządy przyjmujące uchwały sprzeciwiające się ideologii LGBT. Instytut Ordo Iuris przyłączył się do wszystkich pięciu postępowań w charakterze uczestnika i przygotował dla sądów opinię prawną. Potwierdza ona, że stanowiska gmin broniące rodziny i małżeństwa są zgodne z prawem, a skargi Rzecznika powinny zostać odrzucone.
10 grudnia 2019 r. Adam Bodnar ogłosił, że zaskarża do wojewódzkich sądów administracyjnych uchwały w sprawie podjęcia deklaracji „Samorząd wolny od ideologii «LGBT»”. Takie niewiążące prawnie stanowiska przyjęło już kilkadziesiąt samorządów w całej Polsce. Na razie Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył pięć polskich gmin, znajdujących się w różnych województwach: Klwów (woj. mazowieckie), Lipinki (woj. małopolskie), Serniki (woj. lubelskie), Istebna (woj. śląskie) oraz Niebylec (woj. podkarpackie). Zapowiedział też zaskarżenie w dalszej kolejności polskich powiatów.
Kilka miesięcy wcześniej, 17 maja 2019 r., RPO zapowiedział sprzeciw wobec uchwał polskich samorządów, przeciwstawiając im obchody „Międzynarodowego Dnia przeciw Homofobii i Transfobii”. Zaatakował zarazem stanowisko Parlamentarnego Zespołu na rzecz Polityki i Kultury Prorodzinnej, broniące sprzeciwu mieszkańców Warszawy wobec narzuconej im przez prezydenta Rafała Trzaskowskiego ideologicznej „deklaracji LGBT+” oraz postulatu wulgarnej edukacji seksualnej według sprzecznych z polską podstawą programową wytycznych WHO. 23 lipca pojawiły się informacje o zamówieniu przez RPO analizy na użytek zaskarżenia uchwał rad gmin. W odpowiedzi, 13 sierpnia Instytut Ordo Iuris opublikował wstępną opinię, w której wyraźnie wskazał na zgodność uchwał z prawem i bezzasadność stawianych zarzutów. Stanowisko złożone w toczących się obecnie postępowaniach stanowi kontynuację i rozwinięcie sformułowanych wówczas uwag, odnoszące się do konkretnych zarzutów RPO.
Instytut Ordo Iuris przystąpił do wszystkich pięciu postępowań przed Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi w charakterze uczestnika jako organizacja społeczna na podstawie art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Opinia wspierająca gminy zaskarżone przez Adama Bodnara, zostanie wysłana do wszystkich sądów. Przedstawiciele Instytutu Ordo Iuris będą również uczestniczyć w rozprawach, z których pierwsza zapowiedziana jest na marzec.
Rzecznik Praw Obywatelskich zupełnie zignorował fakt, że podobna sprawa została już rozstrzygnięta przez jeden z Wojewódzkich Sądów Administracyjnych na korzyść samorządu, który przyjął stanowisko sprzeciwu wobec ideologii „LGBT”. Postanowieniem z dnia 30 września 2019 r. (sygn. akt II SA/Ke 650/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę na uchwałę nr X/125/19 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 19 czerwca 2019 r. przyjmującą stanowisko w sprawie sprzeciwu wobec prób wprowadzenia ideologii „LGBT” do wspólnot samorządowych oraz promocji tej ideologii w życiu publicznym. Zdaniem sądu, uchwała „ma charakter bardzo ogólnej deklaracji ideowej, nie będącej podstawą nałożenia jakichkolwiek obowiązków, czy przyznania bądź stwierdzenia uprawnień”.
„Wbrew twierdzeniom RPO, skarżona uchwała nie narusza zasady legalizmu, nie ogranicza ani nie ingeruje w konstytucyjne prawa i wolności jakiejkolwiek grupy obywateli. Kwestionowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich uchwały nie ustanawiają norm prawnych i nie wiąże się z nimi stosowanie prawa wobec podmiotów będących adresatami norm prawnych. Formułowane wobec nich zarzuty opierają się często na spekulacjach, domysłach subiektywnych, niepodlegających weryfikacji ocenach oraz arbitralnym przypisywaniu określonych intencji organowi jednostki samorządu terytorialnego. Radni świadomie nie określili przedmiotu swojego sprzeciwu jakimikolwiek cechami osobowymi, takimi jak np. określone skłonności seksualne, tylko poprzez opis zachowań, które pozostają w sprzeczności z polskim porządkiem prawnym. Zrównywanie przez Adama Bodnara krytycznej oceny określonych idei czy postulatów – której towarzyszy afirmacją obowiązujących norm prawnych – z dyskryminacją, może prowadzić do ograniczenia debaty publicznej poprzez wywołanie tzw. efektu mrożącego” – zauważa adw. Rafał Dorosiński, Dyrektor Centrum Analiz Prawnych Instytutu Ordo Iuris.
