1
W ramach debaty generalnej podczas trwającej 63. sesji Rady Praw Człowieka ONZ międzynarodowa koalicja organizacji pozarządowych przedstawi wspólne oświadczenie popierające inicjatywę wprowadzenia globalnego moratorium na surogację.
2
Deklaracja w tej sprawie została ogłoszona w czerwcu przez Włochy, Chile, Kamerun i Stolicę Apostolską.
3
Dokument traktuje moratorium jako etap przejściowy do przyjęcia wiążącego traktatu międzynarodowego, który docelowo zakazywałby surogacji na poziomie globalnym.
4
Apel o moratorium poparła Reem Alsalem, Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt, wskazując matki surogacyjne jako grupę szczególnie narażoną na przemoc.
5
Instytut Ordo Iuris dołączył do grona organizacji wspierających to oświadczenie.
Genewska deklaracja jako punkt wyjścia
Podczas trwającej obecnie 63. sesji Rady Praw Człowieka ONZ (7 września – 7 października) międzynarodowa koalicja organizacji społecznych przedstawi oświadczenie popierające deklarację polityczną wzywającą do wprowadzenia międzynarodowego moratorium na surogację, rozumianego jako tymczasowe zawieszenie tej praktyki do czasu dogłębnej oceny jej prawnych, etycznych i społecznych skutków. Do koalicji należy m.in. Instytut Ordo Iuris.
Deklaracja została ogłoszona 22 czerwca przy okazji 62. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w Genewie. Dokument zaprezentowały Włochy i Chile, przy wsparciu Kamerunu i Stolicy Apostolskiej. Deklaracja wskazuje na komercjalizację ludzkiego życia i zdolności reprodukcyjnych kobiet oraz na krzywdę dzieci wynikającą z ich celowego oddzielenia od kobiet, które je urodziły, jako podstawowe przesłanki dla docelowego przyjęcia wiążącego traktatu zakazującego tej praktyki na poziomie globalnym. Wśród wskazanych zagrożeń dla kobiet i dziewcząt uczestniczących w procederze surogacji znalazły się poważne ryzyka medyczne, przymus i wyzysk, a wobec dzieci ryzyko porzucenia, handlu ludźmi oraz bezpaństwowości.
Włoska minister ds. rodziny, dzietności i równych szans Eugenia Roccella podkreśliła podczas ogłoszenia deklaracji, że surogacja przestała być sprawą wewnętrzną poszczególnych państw i stała się zjawiskiem globalnym, kształtowanym przez międzynarodowe rynki, transgraniczne umowy oraz głębokie nierówności. Podobny ton przyjął przedstawiciel chilijskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Felipe Kipreos Palau, zwracając uwagę, że rozbieżności między krajowymi porządkami prawnymi tworzą luki regulacyjne przenoszące krzywdę ponad granicami państw.
Ogłoszenie deklaracji zostało poparte przez Specjalnego Sprawozdawcę ONZ ds. przemocy wobec kobiet i dziewcząt Reem Alsalem, która w raporcie „Przemoc wobec matek” (A/HRC/62/49) wskazała surogatki jako grupę szczególnie narażoną na przemoc i wyzysk. Nie wszystkie państwa podzielają jednak to stanowisko – na tym samym forum sprzeciw wobec postulatu moratorium zgłosiły m.in. Irlandia, Kanada i Meksyk.
Ordo Iuris w gronie organizacji popierających moratorium
W trakcie trwającej 63. sesji Rady Praw Człowieka ONZ koalicja organizacji pozarządowych przedstawi w ramach debaty generalnej wspólne oświadczenie ustne, ograniczone regulaminowym limitem 90 sekund, popierające genewską deklarację i postulat globalnego moratorium na surogację. Zgodnie z przyjętą przez koalicję formułą, wystąpienie zostanie wygłoszone w imieniu grupy organizacji, bez wskazywania pojedynczego podmiotu jako autora, co ma podkreślić szeroki, ponadnarodowy charakter poparcia dla postulatu.
Ordo Iuris znalazło się w gronie organizacji, które udzieliły oświadczeniu formalnego poparcia. Decyzja ta wpisuje się w prowadzoną od dłuższego czasu przez Instytut działalność na forach ONZ i UE dotyczącą surogacji, w tym monitorowanie prac nad unijną tzw. dyrektywą antytraffickingową (2024/1712), która po raz pierwszy w prawie unijnym kwalifikuje wyzysk związany z surogacją jako formę handlu ludźmi, a także dotychczasowe stanowiska Instytutu w sprawie ochrony macierzyństwa biologicznego i tożsamości dziecka.
– Debata na forum Rady Praw Człowieka pokazuje, że sprzeciw wobec surogacji przestaje być stanowiskiem marginalnym i staje się przedmiotem poważnej dyskusji międzynarodowej. Surogacja pozostaje formą komercjalizacji ciała kobiety i odseparowania dziecka od matki, która je urodziła, niezależnie od tego, jak bardzo praktyka ta bywa dziś opakowywana w język praw jednostki. Popierając to oświadczenie, Ordo Iuris przyłącza się do rosnącej grupy państw i organizacji, które traktują ochronę kobiet i dzieci przed komercjalizacją macierzyństwa jako wspólny obowiązek społeczności międzynarodowej, wykraczający poza podziały polityczne i kulturowe – zaznacza Julia Książek z Centrum Prawa Międzynarodowego Ordo Iuris.
Zobacz też:
- Presja ma sens. Warszawskie targi surogacyjne odwołane
- Zamówili dziecko i domagali się jego zabicia. Walka surogacyjnej matki o prawo do opieki nad synem
- USA: dzieci z komercyjnej surogacji mogą nie uzyskać obywatelstwa. Nowe rozporządzenie prezydenta Trumpa
- Kolumbia zakaże surogacji? Kolejna próba walki z tym procederem
Źródło zdjęcia okładkowego: iStock
