Informujemy, że Pani/Pana dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Zielnej 39, kod pocztowy 00-108 (administrator danych) w ramach utrzymywania stałego kontaktu z naszą Fundacją w związku z jej celami statutowymi, w szczególności poprzez informowanie o organizowanych akcjach społecznych. Podstawę prawną przetwarzania danych osobowych stanowi art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO).

Podanie danych jest dobrowolne, niemniej bez ich wskazania nie jest możliwa realizacja usługi newslettera. Informujemy, że przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Korzystanie z newslettera jest bezterminowe. W każdej chwili przysługuje Pani/Panu prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. W takim przypadku dane wprowadzone przez Pana/Panią w procesie rejestracji zostaną usunięte niezwłocznie po upływie okresu przedawnienia ewentualnych roszczeń i uprawnień przewidzianego w Kodeksie cywilnym.

Do Pani/Pana danych osobowych mogą mieć również dostęp podmioty świadczące na naszą rzecz usługi w szczególności hostingowe, informatyczne, drukarskie, wysyłkowe, płatnicze. prawnicze, księgowe, kadrowe.

Podane dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Jednak decyzje dotyczące indywidualnej osoby, związane z tym przetwarzaniem nie będą zautomatyzowane.

W razie jakichkolwiek żądań, pytań lub wątpliwości co do przetwarzania Pani/Pana danych osobowych prosimy o kontakt z wyznaczonym przez nas Inspektorem Ochrony Danych pisząc na adres siedziby Fundacji: ul. Zielna 39, 00-108 Warszawa, z dopiskiem „Inspektor Ochrony Danych” lub na adres poczty elektronicznej [email protected]

Przejdź do treści
PL | EN
Facebook Twitter Youtube

Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (projekt z dnia 7 stycznia 2015 r.) i projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (projekt z dnia 7 stycznia 2015 r.)

Data publikacji: 20.09.2016

Przekazane do konsultacji społecznych projekty ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (projekt z dnia 7 stycznia 2015 r.) oraz ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (projekt z dnia 7 stycznia 2015 r.) podwyższają standard pomocy i ochrony udzielanej przez państwo rodzinom, a poprzez to wypełniają obowiązki władzy publicznej wynikające z art. 18 oraz art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji. Proponowane rozwiązania mają jednak charakter fragmentaryczny i wciąż nie tworzą spójnego systemu pomocy materialnej na rzecz rodzin.

 

1. Projektowane rozwiązania w kontekście aktualnego stanu prawnego

 

Oba projektowane rozwiązania, poprzez usunięcie niektórych luk w systemie wsparcia rodzin przez państwo, mają na celu podwyższenie standardu pomocy i ochrony udzielanej rodzinom.


Rozwiązanie przewidziane w projekcie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwoli, by rodzina otrzymująca zasiłek rodzinny wraz z dodatkami nadal otrzymywała świadczenia w przypadku uzyskania przez jej członków dochodu powodującego przekroczenie kwoty uprawniającej do świadczeń rodzinnych. Świadczenia mają być wówczas wypłacane w wysokości pomniejszonej o kwotę, o jaką dochód rodziny lub osoby uczącej się przekroczył aktualnie obowiązującą kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego.


Aktualny stan prawny w tym zakresie prowadzi do budzącej zdziwienie sytuacji, w której nawet nieznaczne przekroczenie przez rodzinę lub osobę uczącą się, kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń prowadzi do całkowitej utraty tego uprawnienia. W związku z tym, podwyższenie dochodu uzyskiwanego przez rodzinę samodzielnie może w wielu przypadkach przynieść konsekwencję w postaci zmniejszenia wysokości środków, jakimi ta rodzina rozporządza. Rozwiązanie to może w wielu przypadkach zniechęcać do podejmowania pracy lub rozpoczynania działalności gospodarczej. W związku z tym zaproponowaną zmianę należy ocenić pozytywnie.


Propozycje zawarte w projekcie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw wprowadzają instytucję świadczenia rodzicielskiego, która pozwoli na przekazanie wsparcia państwa tym osobom, które nie posiadają tytułu ubezpieczeniowego pozwalającego na skorzystanie z urlopu lub zasiłku macierzyńskiego. Będą je mogli pobierać przez 12 miesięcy od urodzenia dziecka rodzice bezrobotni, wykonujący prace na umowach o dzieło, studenci i rolnicy. W przypadku urodzenia bliźniaków, trojaczków i więcej dzieci odpowiednio dłużej. Projekt ustawy przewiduje także ustalenie minimalnej wysokości świadczeń wypłacanych z tytułu urlopu lub zasiłku macierzyńskiego na poziomie równym wysokości świadczenia rodzicielskiego. Także i ten projekt zasługuje na pozytywną ocenę. Podkreślić trzeba, że jego przyjęcie pośrednio doprowadzi do objęcia pomocą i ochroną państwa wszystkich dzieci w pierwszych miesiącach po urodzeniu, w tym, w szczególności, dzieci matek nieposiadających tytułu ubezpieczeniowego, które najczęściej znajdują się w trudnej sytuacji materialnej.


Pozytywnie oceniając kierunek prowadzonych zmian, trzeba zarazem podkreślić ich niewystarczający i fragmentaryczny charakter. Zgodnie z szacunkami Centrum im. Adama Smitha opracowanymi w 2012 r. wychowanie w Polsce pierwszego dziecka od urodzenia do 20 roku życia kosztuje rodziców 176 tys. zł, wychowanie dwójki dzieci 317 tys. zł, a wychowanie trójki 422 tys.1. Oznacza to, że wychowanie trójki dzieci jest obecnie obciążone podatkiem VAT w wysokości 135 tys. zł2. Średni poziom wsparcia materialnego udzielanego przez państwo rodzinom, w tym w formie ulg podatkowych, pozostaje daleko niższy od tej kwoty. Zarazem, niska liczba urodzeń i niski wskaźnik dzietności wskazywane są jako najważniejsze strukturalne bariery rozwoju Polski w kolejnych dziesięcioleciach3, a systemowe mechanizmy ochrony i wsparcia rodziny są w Polsce najsłabsze w porównaniu z rozwiązaniami przyjmowanymi w większości pozostałych państw europejskich.

 

2. Założenia projektów w świetle obowiązków władz publicznych wynikających z Konstytucji RP

 

Projekt realizuje konstytucyjne zobowiązania władz publicznych wynikające z art. 18 oraz 71 ust. 1 i 2.


Jak podnosi Trybunał Konstytucyjny, 18 Konstytucji, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska otacza szczególną opieką rodzinę i rodzicielstwo, „wskazuje na powinność państwa w zakresie realizacji jego obowiązków wobec rodziny”4. Trybunał zwraca uwagę, że dla ustalenia rangi tego nakazu konstytucyjnego – oraz minimalnego standardu ochrony i pomocy przez państwo rodzinie – ma umieszczenie go w pierwszym rozdziale Konstytucji poświęconym podstawowym zasadom ustroju5.


Przyjęcie proponowanych w obu projektach rozwiązań stanowi zarazem realizację zobowiązań wynikających z art. 71 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że „państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny”, a „rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych”. Jak podkreśla Trybunał Konstytucyjny, pomoc rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej ma w związku z tym posiadać charakter „pomocy wykraczającej poza zwykłą pomoc”6, „wykraczającej poza zakres zwykłego uwzględnienia jej potrzeb”7. Gwarancje w tym zakresie Trybunał przyrównuje do gwarancji „szczególnej opieki” dla weteranów walk o niepodległość (art. 19 Konstytucji) 8.


Propozycje zawarte w projekcie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią ponadto realizację obowiązków państwa będących konsekwencją gwarancji prawa podmiotowego z art. 71 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym „matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych”. Trybunał Konstytucyjny także do tego wzorca konstytucyjnego odnosi uwagi dotyczące szczególnego charakteru udzielanej przez państwo pomocy, wskazując, że wsparcie udzielane matkom przez władze publiczne powinno wykraczać poza zwykłe uwzględnienie ich potrzeb9.

 

3. Konkluzje

 

Przedłożone do konsultacji społecznych projekty nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych realizują konstytucyjne obowiązki władz publicznych, w tym w szczególności zobowiązania wynikające z art. 18 oraz art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji. Przyjęcie propozycji doprowadzi do podwyższenia standardów pomocy udzielanej przez państwo rodzinom, w tym w szczególności rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej.


W związku z tym kierunek projektowanych zmian legislacyjnych należy ocenić pozytywnie. Zarazem nie ulega wątpliwości, że przewidziane w projekcie rozwiązania mają charakter ewidentnie nieadekwatny wobec skali problemów demograficznych Polski. Podobnie jak inne wprowadzone na przestrzeni ostatnich lat instrumenty wsparcia rodzin, analizowana propozycja ma charakter fragmentaryczny i nie tworzy spójnego systemu ochrony i wsparcia rodziny, który odpowiadałby standardom przyjętym w większości pozostałych państw europejskich.

Autor: Tymoteusz Zych

1. Centrum im. Adama Smitha, Koszty wychowania dzieci w Polsce 2012, raport przygotowany pod kier. Prof. A. Surdeja. Warszawa 2012, s. 4.

2. Tamże, s. 8.

3. Por. OECD Economic Surveys: Poland 2014, s. 10. Raport dostępny pod adresem:http://www.oecd.org/about/publishing/corrigenda.htm.

4. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2005 r., sygn. akt P 3/05, pkt 3.

5. Tamże, pkt 3.

6. Tamże, pkt 3.

7. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2001 r., sygn. akt P 15/00, pkt 4.

8. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2005 r., sygn. akt P 3/05, pkt 3.

9. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2001 r., sygn. akt P 15/00, pkt 5.

Rodzina i Małżeństwo

Analiza Strategii Rady Europy dotyczącej równości płci na lata 2024 – 2029

· Strategia Rady Europy dotycząca równości płci na lata 2024-2029 jest dokumentem ramowym, nie ma mocy wiążącej, ale przedstawia zalecenia i w sposób pośredni może wpływać na prawo państw członkowskich.

Czytaj Więcej

Dokąd zmierza polski system oświaty? Projekt zmian w podstawach programowych

· 13 maja upłynął termin konsultacji publicznych ws. projektów rozporządzeń zmieniających podstawę programową kształcenia ogólnego dla 18 przedmiotów w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych.

Czytaj Więcej