Informujemy, że Pani/Pana dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Zielnej 39, kod pocztowy 00-108 (administrator danych) w ramach utrzymywania stałego kontaktu z naszą Fundacją w związku z jej celami statutowymi, w szczególności poprzez informowanie o organizowanych akcjach społecznych. Podstawę prawną przetwarzania danych osobowych stanowi art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO).

Podanie danych jest dobrowolne, niemniej bez ich wskazania nie jest możliwa realizacja usługi newslettera. Informujemy, że przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Korzystanie z newslettera jest bezterminowe. W każdej chwili przysługuje Pani/Panu prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. W takim przypadku dane wprowadzone przez Pana/Panią w procesie rejestracji zostaną usunięte niezwłocznie po upływie okresu przedawnienia ewentualnych roszczeń i uprawnień przewidzianego w Kodeksie cywilnym.

Do Pani/Pana danych osobowych mogą mieć również dostęp podmioty świadczące na naszą rzecz usługi w szczególności hostingowe, informatyczne, drukarskie, wysyłkowe, płatnicze. prawnicze, księgowe, kadrowe.

Podane dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Jednak decyzje dotyczące indywidualnej osoby, związane z tym przetwarzaniem nie będą zautomatyzowane.

W razie jakichkolwiek żądań, pytań lub wątpliwości co do przetwarzania Pani/Pana danych osobowych prosimy o kontakt z wyznaczonym przez nas Inspektorem Ochrony Danych pisząc na adres siedziby Fundacji: ul. Zielna 39, 00-108 Warszawa, z dopiskiem „Inspektor Ochrony Danych” lub na adres poczty elektronicznej [email protected]

Przejdź do treści
PL | EN
Facebook Twitter Youtube

Uwagi dot. rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży

Data publikacji: 20.09.2021

Najważniejsze ustalenia:

  • Projekt rozporządzenia został zamieszczony w dniu 15.06.2021 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Przepis art. 47 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.) w brzmieniu: „Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, standard obowiązujących podstawowych usług świadczonych przez domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz tryb kierowania i przyjmowania do takich domów, uwzględniając możliwości odizolowania ubiegających się o pomoc osób od sprawcy przemocy i przezwyciężenia sytuacji kryzysowej” zawiera stosowną delegację ustawową.
  • Wskazać należy, iż minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nie posiada kompetencji do doprecyzowania delegacji ustawowej, a w konsekwencji do zawężenia kręgu osób uprawnionych do korzystania z usług świadczonych przez domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży w sposób wykluczający małoletnie matki i małoletnie kobiety w ciąży. Ustawodawca w art. 47 ust. 2 wskazuje, iż „Interwencją kryzysową obejmuje się osoby i rodziny bez względu na posiadany dochód”. Wykluczenie w projekcie rozporządzenia osób małoletnich skutkuje wadliwością projektu rozporządzenia. Taka modyfikacja zakresu podmiotów uprawnionych wymagałaby uprzedniej zmiany ustawy.
  • Jednak nawet wówczas nie dochodziłoby do rozwiązania problemu – przedmiotowe domy zapewniają działania w ramach interwencji kryzysowej. Tymczasem piecza zastępcza rodzinna oraz instytucjonalna z natury nie stanowią rozwiązań o charakterze doraźnym. W związku z powyższym uregulowanie kwestii małoletnich matek z małoletnimi dziećmi i małoletnich kobiet w ciąży wydaje się wciąż niezbędne, wbrew wnioskom wysuwanym w Ocenie Skutków Regulacji.
  • Szczególną aprobatę wzbudza otwartość katalogu świadczonych usług, co pozwala na adekwatniejsze ich dostosowanie do aktualnego zapotrzebowania.
  1. Wstęp

Projekt rozporządzenia został zamieszczony w dniu 15.06.2021 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Wg stanu na ten dzień projekt znajduje się w toku konsultacji publicznych, uzgodnień i opiniowania[1]. Zamieszczony został w wykazie prac legislacyjnych Ministra Rodziny i Polityki Społecznej pod numerem 39[2].

Rozporządzenie stanowi realizację upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 47 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.) zgodnie z którym minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:

standard obowiązujących podstawowych usług świadczonych przez domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży; tryb kierowania i przyjmowania do takich domów, uwzględniając możliwości odizolowania ubiegających się o pomoc osób od sprawcy przemocy i przezwyciężenia sytuacji kryzysowej.

Projektowana legislacja miałaby zastąpić obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej 8 marca 2005 r. w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (Dz. U. nr 43 poz. 418).

  1. Delegacja ustawowa

Zgodnie z projektem rozporządzenia domy dla matek mają zapewniać całodobowy, okresowy pobyt pełnoletnim matkom z małoletnimi dziećmi, kobietom w ciąży, ojcom z małoletnimi dziećmi, jak również innym osobom sprawującym opiekę prawną nad małoletnimi dziećmi. Tak sformułowany przepis § 2 projektu rozporządzenia wyklucza możliwość przebywania w domu małoletnich sprawujących opiekę nad własnymi dziećmi. Projektodawca zwraca w tym miejscu uwagę na formalnoprawne przeszkody ich pobytu w domu powstające ze względu na nieposiadanie przez nich pełnej zdolności do czynności prawnych[3]. Wyjątkową sytuację, w ramach okresu przejściowego, określa § 8 projektu rozporządzenia, na podstawie którego dopuszcza się korzystanie ze wsparcia oferowanego w domach dla matek z małoletnimi dziećmi, przez małoletnie matki, małoletnie kobiety w ciąży lub małoletnich ojców w przypadku, gdy osoby te zostaną przyjęte na podstawie decyzji administracyjnej wydanej przed dniem wejścia w życie projektowanego rozporządzenia, jednak nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od dnia jego wejścia w życie.

Takie brzmienie projektu rozporządzenia może skutkować brakiem udzielenia doraźnej pomocy osobom małoletnim ubiegającym się o skierowanie do domu pomocy, również w przypadkach znajdowania się ich w sytuacjach kryzysowych bądź też w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Niezbędnym jest uregulowanie możliwości otoczenia opieką nieletnich rodziców podejmujących decyzję o wychowaniu dziecka, często wbrew własnej rodzinie.

Wskazać należy, iż minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nie posiada kompetencji do doprecyzowania delegacji ustawowej, a w konsekwencji do zawężenia kręgu osób uprawnionych do korzystania z usług świadczonych przez domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży w sposób wykluczający małoletnie matki i małoletnie kobiety w ciąży. Takie działanie skutkuje wadliwością projektu rozporządzenia. Jakakolwiek modyfikacja kręgu podmiotów uprawnionych wymagałaby zmiany ustawy – ta bowiem w art. 47 wyraźnie określa, kto może być przyjmowany do tego rodzaju placówek. Jednak nawet wówczas nie dochodziłoby do rozwiązania problemu – przedmiotowe domy zapewniają działania w ramach interwencji kryzysowej. Obejmuje ona osoby i rodziny bez względu na posiadany dochód. Wnioskować zatem należy, iż zgodnie z wolą ustawodawcy w zakresie jej oddziaływania znajdują się wszyscy potrzebujący, bez względu na wiek, płeć czy status społeczny. Tymczasem piecza zastępcza rodzinna oraz instytucjonalna z natury nie stanowią rozwiązań o charakterze doraźnym. W związku z powyższym uregulowanie kwestii małoletnich matek z małoletnimi dziećmi i małoletnich kobiet w ciąży wydaje się wciąż niezbędne, wbrew wnioskom wysuwanym w Ocenie Skutków Regulacji (dalej: OSR)[4].

  1. Interwencja kryzysowa

O ile uznać można racje projektodawcy, że zarówno dla dobra małoletniej matki jak i dla dobra jej dziecka docelową formą wsparcia powinna być piecza zastępcza rodzinna i instytucjonalna, o tyle winno się pozostawić możliwość udzielania pomocy doraźnej, jak np. w dotychczasowym przyjmowaniu do domu bez skierowania. Uznając jednocześnie celowość proponowanych zmian legislacyjnych, rozważyć należy stworzenie ram prawnych i finansowych dla funkcjonowania domów prowadzonych jako domy samodzielne czy też jako wyodrębnione oddziały domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Takie rozwiązanie pozwoliłoby na bardziej precyzyjne oddziaływanie na rzecz udzielania doraźnej pomocy małoletnim matkom, nie stojąc jednocześnie w sprzeczności z zamysłem projektodawcy. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż takie rozwiązanie wymagałoby wcześniejszej interwencji na poziomie ustawowym.

Projektodawca w OSR wskazuje na doświadczenia dowodzące, iż małoletnie matki z dziećmi wymagają szczególnych form wsparcia, wykraczających poza standard usług oferowanych w domach[5]. Wymienia w tym miejscu istniejące formy pomocy w postaci pieczy zastępczej rodzinnej oraz instytucjonalnej. Odnosząc się do tychże zauważyć należy, iż obecnie obowiązujące przepisy prawa odnoszące się do tego wsparcia nie gwarantują wspólnego umieszczenia małoletniej matki i jej małoletniego dziecka. Przykładowo można zauważyć w przypadku umieszczenia w pieczy zastępczej rodzinnej małoletni może być umieszczony w rodzinie zastępczej, jeżeli w sumie liczba małoletnich w rodzinie nie przekraczałaby trzech. Wyjątek przewidziano dla rodzeństwa. W przypadku, gdy zgodnie z intencją projektodawcy taka forma wsparcia należałaby do domyślnych, rozważyć należałoby poszerzenie wyjątków o przypadki małoletnich matek z dziećmi. Rozszerzenie katalogu opierałoby się zresztą na analogicznych podstawach uwzględniających szczególnie bliskie więzi rodzinne.

  1. Problematyka władzy rodzicielskiej

Z uwagi na komplikacje prawne ze względu na podległość małoletnich rodziców władzy rodzicielskiej, jak również szczególne ich potrzeby, niezbędnym jest podjęcie działań legislacyjnych mających na celu stworzenie instytucji i systemu otaczającego szczególną ochroną tę szczególną grupę rodziców, która często może być pozostawiona sama sobie. Wskazać należy, iż osobom, które same podlegają władzy rodzicielskiej, nie może w aktualnym stanie prawnym przysługiwać władza rodzicielska w stosunku do ich potomstwa.

  1. Zagadnienia pozostałe

W odniesieniu do pozostałej części projektu, jak wskazano w wykazie prac legislacyjnych Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, „w zakresie potrzeb bytowych m.in. zrezygnowano z określania liczby mieszkańców domu oraz wskazano na rozwiązania zapewniające mieszkańcom domu pobyt w warunkach zapewniających większą niż dotychczas prywatność. Wskazano otwarty katalog usług świadczonych przez osoby posiadające specjalistyczne kwalifikacje, które może, w zależności od potrzeb, świadczyć placówka. Doprecyzowano również kwestie związane z kierowaniem do domów w tym m.in. osób bezdomnych. W projektowanym rozporządzeniu opisano też bardziej szczegółowo prawa i obowiązki osób przebywających w domu”. Wymienione wyżej zmiany względem aktualnie obowiązującego rozporządzenia należy ocenić pozytywnie. Szczególną aprobatę wzbudza otwartość katalogu świadczonych usług, co pozwala na adekwatniejsze ich dostosowanie do aktualnego zapotrzebowania.

  1. Podsumowanie

Projekt rozporządzenia w obecnym brzmieniu wymaga koniecznego wprowadzenia zmiany w zakresie małoletnich matek, małoletnich kobiet w ciąży i małoletnich ojców. Wskazać należy, iż celem rozwiązania wskazanych przez twórców projektu problemów prawnych związanych z podległością władzy rodzicielskiej zmiana projektu w ww. zakresie nie powinna ograniczać się do zachowania status quo. W pozostałym zakresie planowane zmiany należy ocenić na ogół pozytywnie, jako realizujące cele wskazane w uzasadnieniu, o ile w ramach nowego zakresu zadań domu uwzględnione zostaną potrzeby związane z obecnością w nim małoletnich rodziców.

Instytut Ordo Iuris w załączeniu przedstawia także projekt ustawy rozwiązujący problem pozostawiania pod władzą rodzicielską małoletnich matek przyjmowanych do Domów Samotnej Matki.

 
 

[2] Wykaz prac legislacyjnych Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, https://www.gov.pl/attachment/b2a69569-b2ac-4c41-8c55-f603398b30cb [dostęp: 26.08.2021].

[3] Uzasadnienie projektu rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//575/12347953/12795048/12795049/dokument507637.DOCX, [dostęp: 26.08.2021], s. 2.

[4] Ocena Skutków Regulacji, Projekt rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//575/12347953/12795048/12795049/dokument507636.DOCX, , [dostęp: 26.08.2021], s. 1.

[5] Ibidem.

Rodzina i Małżeństwo

Opinia dotycząca zapowiedzianego postępowania Komisji Europejskiej przeciwko Polsce w zakresie tzw. „stref wolnych od ideologii LGBT”

W lutym 2021 r. Komisja Europejska zarzuciła rządowi polskiemu, że respektując autonomię samorządów, które przyjęły deklaracje ochrony rodzin przed zagrożeniami ze strony zideologizowanych ruchów LGBT, może dopuszczać się dyskryminacji ze względu na orientację seksualną. Komisja wciąż używa przy tym fałszywego określenia „stref wolnych od (ideologii) LGBT”. Instytut Ordo Iuris przygotował opinię na temat zapowiedzianego postępowania KE przeciwko Polsce.

Czytaj Więcej