Informujemy, że Pani/Pana dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Górnośląskiej 20/6, kod pocztowy 00-484 (administrator danych) w ramach utrzymywania stałego kontaktu z naszą Fundacją w związku z jej celami statutowymi, w szczególności poprzez informowanie o organizowanych akcjach społecznych. Podstawę prawną przetwarzania danych osobowych stanowi art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO).

Podanie danych jest dobrowolne, niemniej bez ich wskazania nie jest możliwa realizacja usługi newslettera. Informujemy, że przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Korzystanie z newslettera jest bezterminowe. W każdej chwili przysługuje Pani/Panu prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. W takim przypadku dane wprowadzone przez Pana/Panią w procesie rejestracji zostaną usunięte niezwłocznie po upływie okresu przedawnienia ewentualnych roszczeń i uprawnień przewidzianego w Kodeksie cywilnym.

Do Pani/Pana danych osobowych mogą mieć również dostęp podmioty świadczące na naszą rzecz usługi w szczególności hostingowe, informatyczne, drukarskie, wysyłkowe, płatnicze. prawnicze, księgowe, kadrowe.

Podane dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Jednak decyzje dotyczące indywidualnej osoby, związane z tym przetwarzaniem nie będą zautomatyzowane.

W razie jakichkolwiek żądań, pytań lub wątpliwości co do przetwarzania Pani/Pana danych osobowych prosimy o kontakt z wyznaczonym przez nas Inspektorem Ochrony Danych pisząc na adres siedziby Fundacji: ul. Górnośląska 20/6, 00-484 Warszawa, z dopiskiem „Inspektor Ochrony Danych” lub na adres poczty elektronicznej iod@ordoiuris.pl

Przejdź do treści
PL | EN
Facebook Twitter Youtube

Analiza podstaw prawnych obecności treści religijnych w szkole (poza edukacją religijną)

Przede wszystkim należy podkreślić dwie podstawowe sprawy: zgodnie z Konstytucją RP z 1997 r. (i innymi przepisami prawa), szkoła może być miejscem ekspresji religijnej, zaś samo nawiązanie do postaci związanej z Kościołem Katolickim, omawianie jej dorobku, np. podczas lekcji, czy w formie gazetki szkolnej nie oznacza zmuszania kogokolwiek do praktyk religijnych.

Zgodnie z Konstytucją RP z 1997 r. każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii (art. 53 ust. 1), która obejmuje m.in. prawo do publicznego uzewnętrzniania religii (art. 53 ust. 2) przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie. Prawo to nie jest ograniczone jedynie do określonych miejsc, np. kościołów. Stąd też może je wykonywać w każdym miejscu publicznym – w tym w szkole. Tego typu ekspresji nie stoi na przeszkodzie wyrażona w art. 25 ust. 2 Konstytucji zasada bezstronności światopoglądowej władz publicznych. Władze szkoły publicznej mieszą się w pojęciu „władz publicznych”, jednak zasada ta polega na zapewnieniu pełnej swobody w wyborze i praktykowaniu religii przez obywateli oraz niepodejmowaniu jakichkolwiek działań władczych ze względu na ich wyznanie. Wystrój szkoły czy organizowane w nim wydarzenia – zwłaszcza w przypadku możliwości nieuczestniczenia w nich – w żaden sposób nie mieszczą się w zakresie działań władczych.

Trzeba zauważyć, że problematykę organizacji w szkole takich uroczystości, jak Dzień Papieski czy akademii związanych z chrześcijańskimi świętami należy rozpatrywać także w perspektywie obowiązku władz publicznych (w tym szkolnych) strzeżenia dziedzictwa narodowego (art. 5 Konstytucji). Oczywiście w pojęciu „dziedzictwa narodowego” mieści się także kultura, która zgodnie ze wstępem do Konstytucji jest „zakorzeniona w chrześcijańskim dziedzictwie Narodu”. Stąd też organizując tego typu uroczystości władze szkolne przede wszystkim wypełniają swój konstytucyjny obowiązek strzeżenia dziedzictwa narodowego, a nie promują określoną religię (światopogląd).

Znajduje to potwierdzenie także w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Już jej preambuła stanowi, że nauczanie i wychowanie powinno odbywać się z poszanowaniem chrześcijańskiego systemu wartości oraz ma służyć rozwijaniu u młodzieży poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego. Konkretyzacją tej normy jest przepis art. 1 ust. 1 pkt 13, zgodnie z którym system oświaty zapewnia upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy i umiejętności niezbędnych do aktywnego uczestnictwa w kulturze i sztuce narodowej i światowej. Bezwzględnie w ramach tego obowiązku należy także nauczać – w każdej z dopuszczalnych form – o tych elementach kultury narodowej, które wynikają z tradycji religijnych, np. obchodzenie Wigilii Bożego Narodzenia czy błogosławieniu pokarmów z okazji Wielkiej Nocy.

Ponadto szkoła publiczna musi realizować programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego (art. 14 ust. 1 pkt 4a Prawa oświatowego). Zgodnie z obowiązującą podstawową programową dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia[1] uczeń, np. w ramach lekcji historii, musi zgłębiać zagadnienia z zakresu religii chrześcijańskiej. Jednak, co ważniejsze, podstawa programowa w zakresie kształcenia ogólnego na tym etapie nauczania przewiduje m.in. kształtowanie u uczniów postawy poszanowania tradycji i kultury własnego narodu. Jak wynika z obowiązującej Konstytucji, kultura ta jest „zakorzeniona w chrześcijańskim dziedzictwie Narodu”, a więc organizowanie przez szkołę akademii czy innych wydarzeń związanych z świętami chrześcijańskimi jest wypełnianiem obowiązków wynikających nie tylko wprost z podstawy programowej, lecz również odpowiada podstawom aksjologicznym porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Ważnym argumentem za możliwością organizowania tego typu wydarzeń na terenie szkoły, czy umieszczania w niej okolicznościowych gazetek jest § 12 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach[2]. Zgodnie z tym przepisem w szkole może być zawieszony krzyż, jak również organizowana przed i po zajęciach modlitwa. Skoro dozwolone są tego typu praktyki religijne, to tym bardziej przeprowadzenie akademii czy wywieszenie gazetki o treści religijnej lub inspirowanej konfesyjnie.

Bez wątpienia Jan Paweł II jest jedną z ważniejszych postaci z historii Polski i świata, przeszedł do niej, jako papież Kościoła Katolickiego, stąd prawda historyczna wymaga, aby przedstawiać go w sposób odpowiadający jego życiorysowi. A ten z kolei nieodłącznie związany jest z katolicyzmem. Poza tym, o czym zapomina autor oświadczenia, prawo wychowania dziecka w zgodzie z własnym światopoglądem czy wolność do nieprzymuszania praktykowania religii to nie to samo co możliwość żądania braku jakiegolwiek oddziaływania religijnego ze strony otoczenia. Wielokrotnie potwierdzały to polskie sądy, stąd też powództwa o rzekome naruszenie dóbr osobistych poprzez zorganizowanie akademii szkolnej czy gazetki o treści nawiązującej do religii, są zupełnie bezzasadne. Ewentualne zagwarantowanie niebrania udziału uczniów w tego typu uroczystościach – co prawda niekonieczne – jest zupełnie wystarczające do przeciwdziałania jakimkolwiek zarzutom. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II CSK 1/13 jednoznacznie stwierdził, że osoba, która deklaruje się, jako niewierząca, nie może oczekiwać, że nie będzie miała kontaktu z osobami wierzącymi, ich praktykami i symbolami religijnymi, bo byłoby to równoznaczne z ograniczeniem swobody sumienia osób wierzących.

Na marginesie warto wspomnieć, że zgodnie z Konstytucją z 1997 r. rodzice mają prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Jednak wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka, a także wolność jego sumienia i wyznania oraz jego przekonania (48 ust. 1). Poza tym prawa rodziców doznają ograniczeń m.in. ze względu na moralność publiczną i porządek publiczny – określany także w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Te z kolei, co zostało już podkreślone, przewidują obowiązek władz szkolnych pielęgnowania kultury polskiej, uwarunkowanej chrześcijańskim dziedzictwem Narodu.

 

 
Autor: Konrad Dyda

[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467).

[2] Dz. U. Nr 36 poz. 155 ze zm.

Opinia w sprawie legalności postanowień Statutu Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Zielonkach

Zgodnie ze Statutem Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Zielonkach corocznie w październiku obchodzone jest uroczyście Święto Patrona Szkoły, którym jest św. Jan Paweł II. W związku z obchodami może ulec zmianie dzienny rozkład zajęć.

Czytaj Więcej

Wolność Sumienia

Analiza tendencji w orzecznictwie Sądu Najwyższego USA w zakresie ochrony wolności sumienia i religii

Wolność sumienia i religii jest jedynym z fundamentalnych praw człowieka – jej zagwarantowanie i ochrona słusznie jest uznawana za podstawowy wyznacznik państw demokratycznych. W ostatnim czasie, w związku z wyrokiem amerykańskiego Sądu Najwyższego USA w sprawie Masterpiece Cakeshop v.

Czytaj Więcej

Wolność Sumienia

Stanowisko Instytutu Ordo Iuris wobec petycji fundacji „SPES” wniesionej do Senatu RP

Fundacja „SPES” wniosła 22 września 2017 r do Senatu RP petycję w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej zmiany ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania[1], w celu dostosowania jej postanowień do wymogów określonych w Konstytucji RP. Zamiarem autora petycji jest nowelizacja art. 3 ust. 2 wspomnianej ustawy w taki sposób, aby treść tego przepisu była zgodna z art. 53 ust. 1 Konstytucji.

Czytaj Więcej

Wolności obywatelskie

ANALIZA PRAWNYCH GWARANCJI ODMAWIANIA MODLITWY W SZKOLE I PRZEDSZKOLU

Zgodnie z Konstytucją RP wolność religii obejmuje m.in. jej uzewnętrznianie indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie poprzez modlitwę (art. 53 ust. 2 Konstytucji RP[1]). Należy pamiętać, że prawo do publicznej modlitwy obejmuje nie tylko ceremonie organizowane przez związki religijne, ale również akty kultu inicjowane przez osoby indywidualne. Stąd też modlitwa w publicznej szkole, zarówno prywatna jak i sprawowana wspólnie z innymi, jest wykonywaniem konstytucyjne gwarantowanego prawa.

Czytaj Więcej