Informujemy, że Pani/Pana dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Zielnej 39, kod pocztowy 00-108 (administrator danych) w ramach utrzymywania stałego kontaktu z naszą Fundacją w związku z jej celami statutowymi, w szczególności poprzez informowanie o organizowanych akcjach społecznych. Podstawę prawną przetwarzania danych osobowych stanowi art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO).

Podanie danych jest dobrowolne, niemniej bez ich wskazania nie jest możliwa realizacja usługi newslettera. Informujemy, że przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Korzystanie z newslettera jest bezterminowe. W każdej chwili przysługuje Pani/Panu prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. W takim przypadku dane wprowadzone przez Pana/Panią w procesie rejestracji zostaną usunięte niezwłocznie po upływie okresu przedawnienia ewentualnych roszczeń i uprawnień przewidzianego w Kodeksie cywilnym.

Do Pani/Pana danych osobowych mogą mieć również dostęp podmioty świadczące na naszą rzecz usługi w szczególności hostingowe, informatyczne, drukarskie, wysyłkowe, płatnicze. prawnicze, księgowe, kadrowe.

Podane dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Jednak decyzje dotyczące indywidualnej osoby, związane z tym przetwarzaniem nie będą zautomatyzowane.

W razie jakichkolwiek żądań, pytań lub wątpliwości co do przetwarzania Pani/Pana danych osobowych prosimy o kontakt z wyznaczonym przez nas Inspektorem Ochrony Danych pisząc na adres siedziby Fundacji: ul. Zielna 39, 00-108 Warszawa, z dopiskiem „Inspektor Ochrony Danych” lub na adres poczty elektronicznej iod@ordoiuris.pl

Przejdź do treści
PL | EN
Facebook Twitter Youtube

Szansa na wzmocnienie gwarancji wolności sumienia – uwagi Ordo Iuris do projektu ustawy o zawodzie farmaceuty

Data publikacji: 20.08.2019

Adobe Stock

Przygotowany w Ministerstwie Zdrowia projekt ustawy o zawodzie farmaceuty nie wprowadza wyraźnej klauzuli sumienia. Zawiera jednak przepisy podkreślające samodzielność farmaceuty i wskazujące, że ma on obowiązek działać według zasad etyki zawodowej, które z kolei nakazują postępowanie zgodnie z sumieniem. W konsekwencji aptekarze chcący odmówić wydania produktu ze względu na sprzeciw sumienia nadal będą musieli powoływać się przede wszystkim na Konstytucję, zapewniającą każdemu wolność sumienia, której integralnym elementem jest prawo do sprzeciwu sumienia. W przesłanym do Ministerstwa Zdrowia stanowisku Instytut Ordo Iuris postuluje, by projekt uzupełnić o klauzulę sumienia, która, jak orzekł Trybunał Konstytucyjny, stoi straży wolności sumienia.

PRZECZYTAJ STANOWISKO

Prawo do sprzeciwu sumienia jest konstytucyjnym prawem każdego człowieka, które wynika z samej istoty wolności sumienia, a nie przywilejem, który arbitralnie nadaje ustawodawca, jak błędnie utrzymują przeciwnicy tego prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 7 października 2015 r., K 12/14, podkreślił jednoznacznie, że na straży wolności sumienia stoi właśnie sprzeciw sumienia, ponieważ „wolność sumienia musi bowiem przejawiać się także w możliwości odmowy wykonania obowiązku nałożonego zgodnie z prawem z powołaniem się na przekonania naukowe, religijne lub moralne”, a „zmuszanie do działań sprzecznych z sumieniem stanowiłoby naruszenie niezbywalnej godności człowieka”.

Obowiązek respektowania wolności sumienia – a więc także prawa do sprzeciwu sumienia – wynika również ze zobowiązań międzynarodowych Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 r. i art. 9 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r. Prawo do sprzeciwu sumienia wprost gwarantuje też art. 10 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

Prawo do sprzeciwu sumienia nie dotyczy jedynie odmowy bezpośredniego udziału w dokonaniu czynu niegodziwego, lecz chroni także przed przymusem postępowania niezgodnego z sumieniem człowieka, które – jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w 2015 r. – „pośrednio prowadzi do nieakceptowalnego etycznie skutku, w szczególności przed przymusem współdziałania w osiąganiu celu niegodziwego”. Sprzeciw sumienia może zatem polegać również na odmowie współudziału, pomocy, asystowania, przygotowania, informowania bądź pośredniczenia – wystarczy, że dane zachowanie choćby potencjalnie przyczynia się do osiągnięcia skutku niegodziwego (budzącego sprzeciw sumienia), w szczególności gdy stanowi warunek konieczny wystąpienia skutku niegodziwego, jak np. dystrybucja środków antykoncepcyjnych lub wskazywanie miejsca, gdzie można je nabyć.

W konsekwencji, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyroku, „wolność sumienia – w tym ten jej element, którym jest sprzeciw sumienia – musi być więc respektowana niezależnie od tego, czy istnieją przepisy ustawowe ją potwierdzające”. Mówiąc inaczej, nie jest konieczny przepis ustawy zawierający klauzulę sumienia, by np. farmaceuta, diagnosta laboratoryjny lub felczer mógł powołać się na sprzeciw sumienia, bo gwarantuje to wolność sumienia zapisana w Konstytucji i wiążących Polskę umowach międzynarodowych.

„Rolą klauzuli sumienia nigdy nie jest kreowanie prawa do sprzeciwu sumienia, lecz aktualnie edukowanie – przypominanie o istnieniu prawa do sprzeciwu sumienia. Ponadto klauzula sumienia może określać ramy proceduralne powoływania się na sprzeciw sumienia, np. obowiązek odnotowania tego faktu w dokumentacji medycznej czy poinformowania przełożonego, oraz wprowadzać innego rodzaju ograniczenia w korzystaniu z prawa do sprzeciwu sumienia, jak chociażby wyłączenie tego prawa w przypadku gdy odmowa mogłaby zagrażać życiu drugiego człowieka” – zaznacza dr Marcin Olszówka, ekspert Instytutu Ordo Iuris.

Niezależnie od gwarantowanej w art. 53 ust. 1 Konstytucji wolności sumienia, w aktualnym stanie prawnym obowiązują jeszcze dwa przepisy, na które mogą powoływać się farmaceuci odmawiający wykonania sprzedaży produktu ze względu na sprzeciw sumienia (stanowią pewną namiastkę klauzuli sumienia). Po pierwsze, zgodnie z art. 21 ustawy o izbach aptekarskich każdy farmaceuta jest zobowiązany do przestrzegania Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej, który w art. 3 stanowi, że ma wykonywać swój zawód zgodnie ze swym sumieniem i współczesną wiedzą medyczną, czyli nie może działać wbrew sumieniu (podobną funkcję może też pełnić przepis projektu ustawy o zawodzie farmaceuty nakazujący farmaceucie przestrzegać etyki zawodowej). Po drugie, art. 96 ust. 5 pkt 1 i 2 Prawa farmaceutycznego pozwalają farmaceucie odmówić wydania produktu leczniczego, jeśli może to zagrażać życiu lub zdrowiu pacjenta albo gdy może być pozyskiwany w celu pozamedycznym, jak np. preparaty antykoncepcyjne.

Uregulowanie klauzuli sumienia jest potrzebne szczególnie wtedy, gdy do sytuacji konfliktu sumienia dochodzi stosunkowo często, jak np. w przypadku wykonywania zawodów lekarza czy farmaceuty. Biorąc pod uwagę fakt, że celem projektu ustawy o zawodzie farmaceuty jest nie tylko usystematyzowanie i uaktualnienie zasady wykonywania tej profesji medycznej, lecz również wprowadzenie opieki farmakologicznej (świadczenia zdrowotnego polegającego na sprawowaniu przez farmaceutę szczegółowego nadzoru nad przebiegiem indywidualnej farmakoterapii), potencjalnie może wzrosnąć liczba sytuacji, gdy farmaceuta będzie powoływał się na sprzeciw sumienia.

Mając to na uwadze, Instytut Ordo Iuris zaproponował, by do art. 34 projektu, który reguluje przypadki odmowy wykonania usługi farmaceutycznej przez farmaceutę, dopisać, że może on odmówić także wtedy, gdy jej wykonanie jest niezgodne z jego sumieniem, chyba że odmowa mogłaby spowodować nagłe zagrożenie życia lub nagłe zagrożenie zdrowia pacjenta.

„To rozwiązanie niewątpliwie wzmocni gwarancje respektowania wolności sumienia aptekarzy, która w Polsce nadal nie jest w pełni przestrzegana” – wyjaśnia dr Olszówka.

Wspieram

Ordo Iuris w obronie pomówionych rodziców. Korzystna decyzja sądu

Rodzice z Gdańska zostali oczyszczeni z nieprawdziwych zarzutów stosowania przemocy wobec syna. Tamtejszy Sąd Rejonowy umorzył postępowanie o ograniczenie władzy rodzicielskiej. Sprawa została wszczęta w związku z mylną opinią Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Rodziców reprezentowali prawnicy Instytutu Ordo Iuris.

Czytaj Więcej
Działalność Instytutu

04.12.2019

„Rewolucja praw człowieka: zagrożenie dla życia i niewinności naszych dzieci” - spotkanie z mec. Jerzym Kwaśniewskim

Instytut Ordo Iuris zaprasza do Warszawy na spotkanie pt. „Rewolucja praw człowieka: zagrożenie dla życia i niewinności naszych dzieci”. W wydarzeniu weźmie udział adw. Jerzy Kwaśniewski, Prezes Instytutu, a także ks. infułat Jan Sikorski i sędzia KRS dr Maciej Mitera.

5 grudnia, godz. 18:30

Ośrodek przy Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego

ul. Słomiana 2/4 Warszawa

Czytaj Więcej
Działalność Instytutu

04.12.2019

Wykład "Od człowieka stworzonego do człowieka wymyślanego? Wielki spór o to kim jesteśmy i po co żyjemy" - cykl "Spotkania w prawdzie"

Zapraszamy do udziału w "Spotkaniach w prawdzie" - cyklu wykładów i dyskusji na temat najważniejszych aktualnych zagrożeń, nadziei i kontrowersji w spotkaniu chrześcijaństwa i świata. Nasza propozycja jest skierowana do osób zainteresowanych poszerzeniem wiedzy na temat źródeł i przebiegu współczesnych procesów podważających naturalny ład społeczny oraz chrześcijańską tożsamość naszej kultury. Zaproponowany cykl powstał dzięki współpracy Centrum Edukacyjnego Archidiecezji Warszawskiej, Instytutu  Ordo Iuris oraz kwartalnika „Christianitas”.

Czytaj Więcej

Odnowienie związków między prawem a wartościami – konferencja Ordo Iuris i Uniwersytetu Angelicum

Wartości, na których opiera się prawo mają duże znaczenie dla kształtu współczesnej Europy. Temu zagadnieniu poświęcona była konferencja „Dom na skale – aksjologia prawa dla Europy jutra”. Wydarzenie z udziałem wybitnych naukowców miało miejsce w Rzymie. Jego organizatorem był Instytut Ordo Iuris i Papieski Uniwersytet Angelicum.

Czytaj Więcej